søndag, mars 26, 2017

Laurdagsgodt


I går baka eg ei utruleg god kake. Som eg definitivt kjem til å bake
på ny! Den vart baka til laurdagsgodt og oppfylte absolutt den
oppgåva, både for store og små. For den inneheld sjokolade og karamell.
 Samtidig inneheld den havre som gir litt meir konsistens og 
enda meir saftigare spør du meg. Oppskrifta vart inspirert av ei 
"blondiesoppskrift" frå bollefrua.no, altså ei browniesoppskrift utan kakao. 
 Lyst til å prøve? 

Havrekake med Dumle

115 g smør
1 dl brunt sukker
2 egg
2 dl kvitt sukker
4 dl sikta kveite
1 dl havremjøl
1 ts bakepulver
1 ts vaniljesukker
2 -3 klyper godt salt
ca 20 dumlesjokoladar

Visp mjukt smør og sukker godt saman. Tilsett eitt egg
om gongen og bland godt inn i deigen. Tilsett mjøl, bakepulver
og vaniljesukker og bland til ei jevn røre. Den vert litt tjukk. Ha 
røra i ei rund eller firkanta form, eg nytta ca 20x25 cm stor form.
Del opp alle sjokoladane i to og trykk ned ein og ein i røra. 
Steik kaka på i om lag 30 minutt på 175 grader. Den vert lett gyllen
på toppen. Steiker du den kortare vert den meir rå à la brownies inni,
men karamellen gjer uansett at den vert saftig og litt seig inni. 
Kjøl ned og nyt! 

lørdag, mars 25, 2017

Yogaglad


Lenge leve galskapen! Jau, for dette putlar eg på med for 
tida. Eg har hatt nokre års pause frå yoga, berre gjort nokre
stillingar i ny og ne. Og etter jul starta eg opp med yoga
på Fitjar Treningssenter med ei flink yogalærarjente. Og då
vart eg hekta att. Førre gong eg trente yoga var eg rett og 
slett redd for å stå på hovudet. Eg kvidde meg til me skulle
gjere det i yogaklassen og håpa alltid me snart skulle gå
vidare til neste yogastilling. Eg klarte til slutt å kome meg
halvvegs opp men turte ikkje lenger, redd for å miste balansen.
Dette trur eg mange som trener yoga har kjent på. For det er 
ikkje den fyrste stillinga ein set i gong med i yogaen.


Det vart intens trening heime på stovegolvet og 
faktisk utan vegg bak som tryggleik. Og etterkvart
klarte eg det. Det ga eit skikkeleg kick! Ein må
vere fokusert, ha balanse og vere sterk for å klare
dette kontrollert. Ein står ikkje direkte på hovudet,
men vekta går på armar og skuldre. 


Eg har til tider slitt med mykje spenningar i nakke og
skuldre. Som nokre dagar gir tung hovudverk. Men faktisk etter
at eg starta denne treninga mi har eg blitt tydeleg sterkare både 
i skuldre og nakke. Og eg har kjent meg sterkare generelt og har hatt
tydeleg mindre vondt. Dette er eg utruleg glad for! 
Eg har faktisk tidlegare på denne bloggen også lagt ut
bilete av yogapositurar på fjell rundt om Og dette har eg kasta meg
utpå no også. Det er skikkeleg gøy!



Når ein klarar å stå rett opp og halde balansen så kan ein 
prøve seg med ulike variantar. Som å ta beina bak, rette
dei ut, ta dei ned til 90 grader og gjere vridningar. Og å
til dømes gjere dette i fine solnegongar er ekstra gøy. 


Det neste på lista er å kunne stå på overarmar og stå
på hender utan støtte. Det krever enda meir styrke og 
balanse og er eit kjekt mål å arbeide mot. På dette bilete ser
det kanskje ut som eg klarer det utan problem, men eg har
akkurat hatt beina i veggen og klarer å stå utan støtte i nokre 
få sekundar. Det er fleire variasjonar her også, men dei får
eg kome til etterkvart. 




Her er to andre stillingar som eg har gjort jevnleg i mange år.
 Den stillinga under, skulderståande, seiast å vere god for heile
kroppen. Begge desse er svært gode å gjere syns eg. 
Her frå i vinter då me prøvde "skeisebanen" oppe på Kvednavatnet
her oppe. Eg har nesten ikkje skeisa sidan eg var liten og må sei
at det kanskje ikkje var noko eg var så god på. Godt då at eg berre
hadde betalt 30 kroner for skeisene mine på Gjenbruken og eg
kunne tulle meg med yoga mens dei andre skeiste avgårde. 



Laurdag 25.mars, hovudståande etter årets fyrste bad, i Rødlandselva
her borte, samt det siste badet i vintertida før me går
over i sommartid. Det gjorde godt, både bad og hovudståande! 

Bjørkesøtt


Så var sirupssesongen i gong att! I fjor på denne tida hadde
eg for lengst starta opp med tapping av bjørkesaft. Så eg fann fram
sag og tau og saks og sette i veg opp i hadla på Eskeland. Det
har ikkje vore så varmt i mars i år så det var kanskje litt tidleg,
men det var no kjekt å i alle fall forsøke!



Då eg saga av ei grein dropla det seint ned i flaska. Men som vanleg
lot eg flaskene henge til dagen derpå og vart overraska då det faktisk 
hadde kome ein del i begge flaskene. 


Det vart til saman rundt ein liter, men ein liter er mykje meir enn
ingenting og måtte sjølvsagt kokast ned. Eg klarte i fjor å lage
rein bjørkesirup, som til tross for fleire liter bjørkesaft berre vart
nokre spiseskeier med sirup. Den åt eg på pannekaker. Men faktisk så
vart ikkje søtsmaken heilt i mi gate. Eg elskar rett og slett lønnesirup, 
men ein rein bjørkesirup har smak av xylitol, som for meg med altfor godt
vant sukkertunge vil smake som "kunstig" sukker. Rart med det. 
Så difor valte eg denne gongen å jukse litt. Fyrst koke ned bjørkesafta
til halv mengde og så ha oppi ein desiliter med sukker. Eg nytta
økologisk lyst rørsukker som eg hadde ståande. Etterkvart som eg 
koka den inn på svak varme tjukna den litt til. 


For biletet sin del vart dette vesle vaffelhjarta nesten drukna i sirup! 
Sirupen vart som vanleg veldig søt, men hadde veldig fin smak
syns eg! Ein juksebjørkesirup vart det altså, og det skal eg nok
lage fleire gongar! Det får bli ei lita stund til neste tapping,
det er framleis litt tidleg. Ein kan tappe fram til blada vert små
museøyrer på bjørketrea, og det er nok ei lita stund til enda. 

lørdag, mars 18, 2017

Energibitar



Såkalla granolabars har eg prøvd meg på nokre gongar. 
Men det har blitt altfor søtt og rett og slett ete opp som
godteri. Hin dagen såg eg ei av oppskriftene til Lise 
Finckenhagen og vart inspirert. Kunsten er å nytte tørka
frukt som både lim og søtning, og så sjølvsagt litt herleg
sjokolade på toppen då. Småsunt snop kan ein vel kalle dette. 
Sunnare enn å ete ein rein sjokoladebit i alle fall,
og energi gir dei i alle fall! Eg nytta min heimalaga
frukostblanding i oppskrifta, men du kan også berre
bruke ferdigkjøpt musli, eller blande nøtter, frø og havregryn. 

Energibitar

5 tørka fiken
8 tørka dadlar utan stein
1 ss lønnesirup/honning
4-5 dl granola/musliblanding
100 g sjokolade
1 ts kokosolje/smør

Kjør fiken og dadlar til ei mjuk og sleip masse i ein foodprosessor. 
Ha oppi sirup eller honning og bland litt til. Hell så oppi
granola/musliblanding eller det du vil av havregryn, nøtter og
frø og kjør til ei nesten jevn masse slik at alt har blanda seg 
godt. Ha dette i ei bakepapirkledd form og trykk det fint utover
med ein sleikepott. Smelt sjokolade og kokosolje/smør over vannbad
og smør utover massen. Set kjølig til sjokoladen stivnar. Del opp i
passelege bitar og ha bitane i ein boks i kjøleskapet. Ta ein liten
bit når du føler for noko søtt eller er i farten! 

Saftige rundstykker




Eg har baka med gjær! Det gjer eg svært sjeldan no. Men i går
fekk eg plutseleg lyst til å lage rundstykker. Og akkurat det er mykje
enklare med gjær enn med surdeig. Eigentleg ville eg lage gulrot-
rundstykker, men så fann eg fram ei stor søtpotet i staden. 
Så sjølvdikta og sjølvutprøvd oppskrift, med saftige og gode
rundstykker, både nybakte og dagen derpå, her kjem dei:

Saftige søtpotetrundstykker

300g sammalt fin kveite
200g sammalt fin spelt
700g sikta kveite eller spelt
100g solsikkefrø
7dl mjølk
100 g smør
25 g gjær
4-5 g salt
1 ss lønnesirup eller sukker
ca 3-400g raspa søtpotet

Skrell søtpoteta og rasp ho på rivjern. Bland i mjøl, solsikkefrø og 
salt. Smelt smøret i ei panne og ha oppi mjølka. Bland i 
gjæren og sirup/sukker. Bland deigen godt saman, vert han 
for tørr så tilsett litt meir mjølk. Dekk deigen med plast og la
den kvile på kjøkenbenken i om lag to timar. Ta så deigen ut
på benken og del opp i emner til å forme rundstykker med. 
Deigen er litt grovare så det er ikkje så viktig å forme runde
og fine rundstykker. Eg fekk om lag 24 stk men dette kjem an
på kor store du vil lage. Dekk dei til med plast att og la dei
heve i om lag ein time. Set omnen på 220 grader, pensle med
egg eller mjølk og steik rundstykka i 10-15 minutt, 
til dei er gyldne. Avkjøl på rist og la gjerne eit kjøkenhandkle
ligge over. 


søndag, mars 12, 2017

BACON


Som Maria etterspurte så kjem eit innlegg om bacon. 
Slaktar ein gris så er det ein sjølvsagt ting å lage. For å seie det slik så
har det vore vanskeleg for meg å kjøpe bacon etter eg laga mitt eige. 
Stort sett alt bacon der ute er juks og fanteri, berre fylt opp med
røykaroma. Ein får heldigvis tak i tørrsalta bacon utan tilsett vatn
og røykt på skikkeleg måte, og det er dei eg har kjøpt når eg ein sjeldan
gong har kjøpt bacon. Og eg oppmodar alle som har lyst til å prøve seg til
å lage sitt heilt eige bacon. Ribbe får ein tak i til jul, kanskje også andre
tider også om ein spør seg om. Og røykovn kjenner ein kanskje nokon som
har. Og då har ein godt bacon i lang tid framover. 

Førre gong eg laga bacon leste eg meg opp litt her og der. Og denne gongen
som sist gong var eg inne hos Far min sitt kjøken og fekk gode tips. Kikk gjerne innom
der for å lære litt meir om heile prosessen. Framgongs-
måten derifrå vart fulgt denne gongen. Eg beina ut ribbene og blanda til ei blanding 
av finsalt og sukker. 30 gram finsalt og 10 gram sukker per kilo ribbe. Eg fordelte 
dette godt utover begge ribbene og la også mykje grovt havsalt mellom og oppå
då eg plasserte ribbene i ein balje. 


Me gjorde det same også med nakkekottelettene som skal bli
til gode sommarkoteletter. Deretter sto baljen kjøleg i 2 døger
før ribbene vart skylte godt og låg til utvatning i to timar. 


Det er viktig at sidene er tørre og fine før røyking så
dei hang kjøleg i nokre døger før røykinga. 


Me har ein ven som eig ein grei røykeovn. Han har mykje kunnskap rundt dette
og var veldig snill som røykte både
koteletter og bacon for oss. Ekte kaldrøyking vart det. Baconet
vart røykt i 3-4 timar og så hengt tørt og varmt for å tørke seg vidare. 


Og med eitt var huset gjort om til ein røykovn etter lukta å merke. 
Flott bacon med mørk farge utanpå, og raudleg fin inni. 


 Så var det berre å dele opp og vakuumere. Driv ein med kjøt er det ikkje
dumt å ha ein slik maskin. Og baconet held seg lenge i frysen. 
Då var me sjølvberga på dette også. 


torsdag, mars 09, 2017

Ein tur heim


Ein tur heim. 
Det har vore vanskeleg å flytte frå denne staden. Men no
kjennes det betre, og det kjennes godt ut å ta seg ein tur
i ny og ne. Vere åleine, fyre opp, drikke kaffi, putle på. 
Og særleg denne tida her er det fint å vere her. Når sola
står opp om morgonen og byrjar å lyse opp tunet med sitt 
skarpe lys. Hønsehuset sine grå veggar vert gulbrune. 
Dette var i går tidleg og det er rart å tenke på at då
eg kom heim frå jobb så var tunet dekka av 15-20 cm våt snø.



Det er så fint på Eskeland i sola. 


Og asketrea strekk seg nakne med sine tynne greiner mot himmelen.
Gamleløa er rustraud i sola. 


Tur med Busten, kome heim over haugane. Sjå utover. 


Sola går alltid mykje tidlegare på tunet, det står att i skuggen. 




Ein kopp krutsterk kaffi som det ryk av, for i huset er det ofte kaldt og kaffien
kjølnar fort. 


Eg fyrer opp og det går mykje ved. 


Og tende lys i gamle lysestakar. Så koseleg. 
Nei, godt på heime på Eskeland, og godt å kome attende
til heimen på Sæterbø. 

Krefter av kraft




Etter partering av grisen sat me att med litt bein. Eg tenkte eg skulle
prøve meg på litt god kraft. Joda, kraft har eg laga før. Kokt
i nokre timar og hatt god kjøtkraft til supper og anna. Men denne gongen
hadde eg lyst til å lage skikkeleg kraft. Altså få med meg alt av 
gode næringsstoff i beina. Eg leste meg opp litt på kraft fyrst, blant
anna her. Eg samla alt av bein i
ei stor panne og fylte fylte heilt opp med kaldt vatn. Deretter varma eg
forsiktig opp panna og følgte nøye med på temperaturen. 
Målet var at temperaturen skulle ligge rundt 90 grader, altså
under kokepunktet. Og slik skulle den stå i eit heilt døger. Den sto altså
på lågaste temperatur på komfyren og det var ingen problem å la den
stå over natta. 

Når ein kokar kraft over så lang tid får ein ut mange viktige næringstoff
og mineralar. Ei god kraft kan vere godt for både musklar og ledd og fordøyelse
samt at hud, hår og negler kan få sår pleie også seier desse som kan si kraft. 
Proteinet kollagen som er i bein, brusk, ledd og senar løyser seg opp og gjer seg
om til gelantin som gjer at krafta vert geleaktig som kald. Feittet legg seg også
fint på toppen i staden for å blande seg inn i krafta. 

Etter å ha stått eit døger så silte eg av krafta og helte den oppi reine
glas samt nokre isbitposar. Ei spiseskei havna også oppi couscousen
eg held på å lage og den vart realt god! Isbitar av kraft er nyttig å ha
i frysen om ein berre vil ha litt ekstra næring i noko evnt ha mindre mengder
kraft i ein saus til dømes. Så kjøla eg den ned og sette alt i frysaren. 
Det hang litt kjøt att på nokre bein og det plukka eg av. Dette må ha
vore det møraste kjøtet eg nokon sinne har vore borti. Litt kjøt havna
oppå ei brødskive til kvelds og resten gjekk i frysen til ei gryte. 
Og Busteren fekk seg eit lite bein til stor glede for nokre dagar. 

Kjekt å kunne nytte heile dyret og så kjekt å lære enda meir av det gode
i maten vår! 




søndag, mars 05, 2017

Griseslakt




No er det altfor lenge sidan det har vore eit innlegg om griseslakt
på bloggen her. Nærare bestemt to og eit halvt år sidan! Dei som har 
følgt bloggen hugsar nok godt griseprosjektet mitt i 2014. Og at det 
var slik eg byrja å bli kjent med grisebonden min. Han var med og slakta
Gissen og Gossen, eller rettare sagt så var eg med han. For slikt er det
greit å lære seg opp i. Me hadde fleire utegrisar her i fjor og planen var
eigentleg å slakte ein av dei heime. Men det var travle tider då og
alle vart sendt med slaktebilen og vart selt som kjøt for Fitjar 
Gardsmat. Så me har ete både pølser og bacon og svinesteik 
frå dei flotte utegrisane, utan å ha gjort noko sjølv. Men jommen byrja 
det å bli tomt i frysen her og bonden fekk det plutseleg for seg at me skulle
ta ei griseslakt etter gammalt. Vêret var nydeleg og det var berre å sette i gong!


Grisen vart avliva og tømt for blod. Deretter vaska så rein som muleg
og lagt på eit enkelt bord. 


Forskjellen på slakt av andre dyr og gris. Her skal det skåldast. 
Me legg handkle eller tøystykke over eit område og hell på 
kokande vatn. Tøystykket held på varmen ei lita stund og gjer
at det er lettare å skrape vekk det ytterste laget av huda. 


Og så er det berre å skrape. Samekniv er supert for dette,
men eg veit det finst gode skraper for føremålet også. Nokre
stader lausnar busten greitt, andre stader må ein jobbe litt
lenger og kanskje helle på fleire rundar vatn. 


Etterpå ser grisen "naken" ut. Så er det å legge den på rygg
og starte med snittet over brystet. Fyrst med kniv og deretter
sag for å dele ribbene i to. Forsiktig slik at ein ikkje kjem borti
mageinnhaldet. 
Deretter skjær ein ut ei sene på kvar bakfot til å henge opp
grisen med. Så må ein skjære av halen og lausne endetarmsopninga
slik at den kan tas ut heil og fin og ikkje forurenser kjøtet. Dette er viktig
å gjere forsiktig og i rett rekkefølge. 


Så er det å forsiktig sprette opp magen og tarmar og magesekk
vil velte ut. Det er greit å ha ei trillebor eller anna å tømme
dette oppi for dette er skjøre saker. 


Her kjem lunger og lever og anna av innvollar. 
Levera skjærer me av og tek vare på i ei balje 
med vatn. 


Så går ein inn og lausnar ut hjartet. Det tek me også vare på. 
Nokre snitt i det for å rense ut blod vart også gjort. Hjartet også
skal lagrast i vatn. Så er det å løsne spiserøret og å skjære 
av hovudet. Vaske ein runde til med vatn og så skal heile
skrotten henge ei stund. 


Buster fekk vere med som publikum og kjente på gode
lukter under slakteprosessen. Til slutt skjærte me av øyrene 
som han fekk servert til stor glede. 


Og eitt døger etter har han jobba iherdig med griseøyrene og 
dei ser likeeins ut. Men han storkosar seg med "fangsten" sin. 
Så no gjenstår det partering og laging av bacon! Denne runden
kjem me nok ikkje til å nytte absolutt alt av dyret og eg kjem ikkje
til å lage spekeskinke. Det sparer eg til utegrisane våre. Men det
å kunne lage ekte bacon til å ha i frysen er stas. Det er nok av røykearomafylte
baconskiver til 200kr kiloen der ute i butikken! 

søndag, februar 26, 2017

Nøtt-i-lisj-i-øss


Eg har fått meg ein ny favorittserie på TV. Sjølvsagt svensk og sjølvsagt
handlar den også om mat. Mandelmanns gård. Ein serie om ein herleg mann
 og ei herleg dame som flytta frå storbyen til ein gard for tjue år sidan og lev
der i pakt med årstidene, med naturen, med innhausting og dyrking og dyr og
glede. Som eg kunne ha levd sjølv i draumen. Dei dyrkar alt økologisk og prøver
å nytte alt på ulike måtar. Me får følge dei 
gjennom årstidene med alle deira store og små prosjekt. 
Serien går på svensk tv4 på torsdagar for dei som
er nysgjerrige! På garden sin har dei hasseltre men også valnøttre og
mandeltre! Og her er ei oppskrift på kva dei til dømes bruker sine
innhausta hasselnøtter til. Ein herleg nøttekrem, langt frå nugatti og nutella
heldigvis, og skikkeleg sterk nøttesmak! Ikkje så fælt usunn er den heller.


Eit glas nøttekrempålegg

2 dl hasselnøtter
50 g sjokolade 70% kakao
2 ss honning
ei klype salt
litt rapsolje

Rist nøttene på 175 grader i åtte minutt. Ta dei ut og gni av mest muleg
skal i eit kjøkenhandkle. Kjør nøttene i ein foodprossesor til ei jamn masse. 
Ha på sjokolade i bitar og kjør jevnt igjen. Sjokoladen vil no smelte. 
Ta så på salt og honning og kjør litt til. Til slutt har du i litt olje slik at
kremen vert mjuk. Ha på glas og oppbevar i kjøleskapet. Nyt på brødskiva
eller rett og slett frå ei spiseskei!


For fleire oppskrifter frå Mandelmann sjå HER